Thi công công trình là một quá trình phức tạp, liên quan đến nhiều hạng mục, nhiều nhà thầu và vô số yếu tố kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong bất kỳ giai đoạn nào cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn như giảm chất lượng công trình, phát sinh chi phí, chậm tiến độ hoặc nghiêm trọng hơn là gây mất an toàn lao động.

Vì vậy, việc nhận diện sớm các sai lầm thường gặp và áp dụng giải pháp phòng tránh hiệu quả là điều vô cùng quan trọng để đảm bảo công trình đạt tiêu chuẩn bền vững, an toàn và tối ưu chi phí. Bài viết dưới đây, Xây Dựng Atlantic phân tích chi tiết những lỗi phổ biến nhất trong quá trình thi công cùng các biện pháp khắc phục phù hợp, giúp chủ đầu tư, kỹ sư giám sát và đội thi công hạn chế tối đa rủi ro ngay từ đầu.

1. Thiếu khảo sát và đánh giá hiện trạng trước thi công

Khảo sát là bước nền tảng của mọi công trình, nhưng nhiều dự án vẫn mắc lỗi đánh giá sơ sài, dẫn đến những rủi ro kéo theo trong suốt quá trình thi công.

- Nhiều công trình khảo sát địa chất không đủ độ sâu hoặc không thực hiện thí nghiệm nền đất, khiến thiết kế móng không phù hợp, dẫn đến lún nứt hoặc biến dạng kết cấu sau khi đưa vào sử dụng.

- Việc khảo sát hiện trạng khu vực xung quanh thiếu chi tiết làm đội thi công khó dự đoán được mức độ ảnh hưởng của công trình đến các hộ dân và hạ tầng bên cạnh, dễ gây tranh chấp hoặc sự cố ngoài ý muốn.

Cách phòng tránh:

- Thực hiện khảo sát địa chất đầy đủ với độ sâu phù hợp loại công trình, kết hợp các thí nghiệm tiêu chuẩn để xác định chính xác tính chất đất.

- Khảo sát hiện trạng công trình lân cận theo quy trình, lập biên bản hình ảnh và đo đạc chi tiết để dự đoán mức độ ảnh hưởng và có phương án bảo vệ.

2. Thiết kế thiếu đồng bộ và không kiểm tra lại bản vẽ

Một trong những nguyên nhân khiến công trình phát sinh lỗi nghiêm trọng là bản thiết kế thiếu đồng bộ giữa các bộ môn như kiến trúc, kết cấu và điện nước.

- Nhiều công trình triển khai thi công trong khi bản vẽ chưa được rà soát cuối cùng, gây xung đột kỹ thuật giữa các hệ thống, khiến đội thi công phải chỉnh sửa ngay trong quá trình làm việc, làm chậm tiến độ.

- Không cập nhật bản vẽ shop-drawing hoặc không kiểm tra chi tiết kích thước, dẫn đến sai lệch trong thi công và ảnh hưởng đến chất lượng hoàn thiện.

Cách phòng tránh: 

- Tổ chức họp phối hợp kỹ thuật giữa các bộ môn trước khi thi công để thống nhất toàn bộ điểm giao nhau.

- Lập hệ thống bản vẽ triển khai chi tiết và kiểm tra chéo nhiều vòng để hạn chế sai sót trước khi đưa vào công trường.

3. Thi công sai quy trình kỹ thuật và sử dụng vật tư không đạt chuẩn

Chất lượng công trình phụ thuộc nhiều vào quy trình thi công và chất lượng vật tư, nhưng đây lại là nơi dễ xảy ra sai phạm nhất.

- Một số đội thi công bỏ qua quy trình chuẩn, rút ngắn thời gian bằng cách thiếu bước xử lý bề mặt, bỏ lớp chống thấm, hay không tuân thủ thời gian bảo dưỡng bê tông theo tiêu chuẩn.

- Việc sử dụng vật liệu kém chất lượng, không có chứng chỉ CO, CQ hoặc mua từ nguồn không rõ ràng khiến độ bền công trình giảm, dễ xuống cấp chỉ sau thời gian ngắn đưa vào sử dụng.

Cách phòng tránh: 

- Áp dụng nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật, có giám sát đánh giá từng giai đoạn và nghiệm thu trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

- Lựa chọn vật tư đạt chứng nhận, có nguồn gốc rõ ràng, đồng thời kiểm tra thực tế tại công trường trước khi sử dụng.

4. Thiếu giám sát kỹ thuật và nghiệm thu không đúng quy trình

Nhiều sai sót trong thi công xảy ra do quá trình giám sát và nghiệm thu chưa được thực hiện nghiêm túc.

- Đội giám sát không có mặt đầy đủ tại các giai đoạn quan trọng như đổ bê tông, thi công chống thấm, lắp đặt kết cấu thép, dẫn đến không nắm được chất lượng thực tế.

- Nghiệm thu theo cảm tính, không dựa trên tiêu chuẩn và không kiểm tra chi tiết từng hạng mục khiến lỗi nhỏ không được phát hiện kịp thời, tích tụ thành vấn đề lớn về sau.

Cách phòng tránh:

- Bố trí kỹ sư giám sát có chuyên môn theo dõi từng hạng mục quan trọng, có nhật ký thi công rõ ràng.

- Nghiệm thu bắt buộc kèm hồ sơ, đo đạc, thí nghiệm mẫu và hình ảnh ghi nhận để đảm bảo khách quan và đúng quy chuẩn.

5. Không tuân thủ an toàn lao động và bảo hộ trong thi công

An toàn lao động là yếu tố sống còn tại công trường, nhưng thực tế nhiều đơn vị thi công vẫn xem nhẹ vấn đề này.

- Nhiều công nhân không sử dụng đồ bảo hộ như mũ, dây đai an toàn, giày bảo hộ, dẫn đến các tai nạn không đáng có trong quá trình làm việc.

- Công tác che chắn, cảnh báo khu vực nguy hiểm không đầy đủ, khiến công nhân hoặc người xung quanh có thể gặp nguy hiểm trong quá trình di chuyển.

Cách phòng tránh:

- Tổ chức đào tạo an toàn định kỳ, kiểm tra việc tuân thủ quy định trước khi cho phép công nhân vào công trường.

- Lắp đặt hệ thống cảnh báo, rào chắn, lan can, cùng các thiết bị bảo hộ đạt chuẩn để giảm thiểu tối đa rủi ro tai nạn.

6. Thi công chống thấm sai kỹ thuật hoặc bỏ qua hạng mục chống thấm

- Chống thấm là hạng mục quan trọng, liên quan mật thiết đến độ bền công trình, nhưng thường bị làm qua loa hoặc không đúng kỹ thuật.

- Nhiều đội thi công không xử lý bề mặt trước khi quét chống thấm hoặc không thi công đủ lớp theo tiêu chuẩn, khiến nước dễ dàng thấm ngược vào cấu trúc gây bong tróc và nứt vỡ.

- Việc lựa chọn vật liệu chống thấm không phù hợp hoặc thi công sai loại với điều kiện bề mặt khiến hiệu quả chống thấm giảm nghiêm trọng.

Cách phòng tránh:

- Thi công đúng quy trình với đủ các bước xử lý bề mặt, quét lót, thi công lớp chính và bảo dưỡng đúng thời gian.

- Lựa chọn vật liệu chống thấm phù hợp với từng vị trí như nhà vệ sinh, sân thượng, tầng hầm hoặc tường ngoài trời.

7. Lựa chọn nhà thầu thi công không đủ năng lực hoặc thiếu kinh nghiệm

Nhà thầu là nhân tố quyết định chất lượng công trình. Một lựa chọn sai có thể kéo theo hàng loạt vấn đề về kỹ thuật và tiến độ.

- Nhiều chủ đầu tư chọn nhà thầu dựa vào giá rẻ, bỏ qua tiêu chí kinh nghiệm, máy móc và đội ngũ kỹ thuật, dẫn đến chất lượng thi công không đảm bảo.

- Nhà thầu yếu về quản lý thường gây chậm tiến độ, phát sinh chi phí và không có khả năng xử lý các tình huống kỹ thuật phức tạp.

Cách phòng tránh:

- Kiểm tra hồ sơ năng lực, công trình đã thi công và đội ngũ kỹ thuật trước khi chọn nhà thầu.

- Ưu tiên đơn vị có quy trình quản lý rõ ràng, báo cáo kỹ thuật minh bạch và cam kết tiến độ cụ thể.

8. Không có kế hoạch thi công chi tiết và kiểm soát tiến độ

Thi công thiếu kế hoạch rất dễ dẫn đến chồng chéo công việc, lãng phí tài nguyên và thời gian.

- Nhiều công trình không lập kế hoạch tổng thể và tiến độ chi tiết từng hạng mục khiến việc tổ chức thi công thiếu khoa học, gây chậm tiến độ kéo dài.

- Không kiểm soát tiến độ hàng ngày khiến các lỗi nhỏ không được xử lý ngay, dẫn đến thời gian hoàn thiện bị kéo dài ngoài dự kiến.

Cách phòng tránh:

- Xây dựng kế hoạch thi công theo timeline cụ thể, phân rõ từng giai đoạn, thời gian và trách nhiệm của từng đội nhóm.

- Cập nhật tiến độ hàng ngày, họp nhắc nhở và điều chỉnh kế hoạch kịp thời khi phát sinh trở ngại.

Thi công công trình đòi hỏi sự chính xác cao và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận. Việc nhận diện các sai lầm thường gặp và có biện pháp phòng tránh phù hợp sẽ giúp công trình đạt độ bền vững, an toàn và tối ưu chi phí đầu tư. Một quy trình thi công khoa học, giám sát chặt chẽ và lựa chọn vật tư – nhà thầu uy tín luôn là nền tảng quan trọng để bảo đảm chất lượng cho mọi công trình.